Zaburzenia przystosowania społecznego - diagnoza, profilaktyka, terapia

Wiedza
Student prawidłowo definiuje pojęcia nieprzystosowania społecznego i demoralizacji, zna podstawowe koncepcje wyjaśniające etiologię przestępczości nieletnich, posiada wiedzę dotyczącą obowiązujących przepisów prawnych regulujących postępowanie w sprawach nieletnich oraz funkcjonujących w Polsce instytucji resocjalizacyjnych dla nieletnich
Powiązane efekty kierunkowe:
PS_W06, PS_W07
Metody weryfikacji:
Egzamin

Wiedza
Student zna narzędzia służące do oceny ryzyka przemocy u nieletnich oraz metody diagnozy psychologicznej wykorzystywane w kontekście nieprzystosowania społecznego; wie jakie są zasady prowadzenia oddziaływań profilaktycznych, terapeutycznych i psychokorekcyjnych wobec osób wykazujących przejawy demoralizacji i ryzyko niedostosowania społecznego
Powiązane efekty kierunkowe:
PS_W06, PS_W07
Metody weryfikacji:
Egzamin

Umiejętności
Student potrafi zaplanować odpowiednie działania profilaktyczne, psychokorekcyjne i terapeutyczne wobec osób nieprzystosowanych społecznie, posiada umiejętność konstruowania programów profilaktycznych dla młodzieży
Powiązane efekty kierunkowe:
PS_U06
Metody weryfikacji:
Egzamin

Umiejętności
Student rozumie specyfikę i potrafi opisać procedurę opiniowania psychologicznego w sprawach nieletnich, adekwatnie posługuje się modelem wieloczynnikowym w ocenie ryzyka przemocy
Powiązane efekty kierunkowe:
PS_U06
Metody weryfikacji:
Egzamin

Kompetencje społeczne
Student prezentuje postawę otwartości i zrozumienia w pracy z osobami przejawiającymi zaburzenia przystosowania społecznego, wykazuje się wrażliwością na sygnały przemocy i agresji rówieśniczej wśród młodzieży
Powiązane efekty kierunkowe:
PS_K05
Metody weryfikacji:
Inne:Aktywność w czasie zajęć

Kompetencje społeczne
Student wykazuje gotowość do ciągłego aktualizowania swojej wiedzy w zakresie psychopatologii, rozumie potrzebę oparcia udzielanej pomocy psychologicznej i podejmowanych działań profilaktycznych na dowodach naukowych (evidence-based practice)
Powiązane efekty kierunkowe:
PS_K01
Metody weryfikacji:
Inne:Aktywność w czasie zajęć

Wykład:
1. Nieprzystosowanie społeczne, niedostosowanie społeczne, demoralizacja  - zagadniania terminologiczne

2. Przestępczość nieletnich – podstawowe koncepcje etiologii zachowań przestępczych młodzieży

3. Postępowanie w sprawach nieletnich, status nieletniego w polskim prawodawstwie

4. Zasady opiniowania psychologicznego w sprawach nieletnich

5. System resocjalizacji nieletnich w Polsce: instytucje resocjalizacyjne dla nieletnich - zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich; MOW, MOS; instytucje o charakterze opiekuńczo-wychowawczym (IPO-W, placówki socjalizacyjne)

6. Nieprzystosowanie społeczne z perspektywy psychopatologii rozwojowej

7. Czynniki ryzyka nieprzystosowania społecznego I – zaburzenia eksternalizacyjne, zaburzenia zachowania, zaburzenia opozycyjno-buntownicze

8. Czynniki ryzyka nieprzystosowania społecznego II – rola czynników środowiskowo-kulturowych w etiologii nieprzystosowania

9.  Cechy psychopatyczne jako czynnik ryzyka nieprzystosowania społecznego i przestępczości nieletnich

10. Diagnoza  zaburzeń przystosowania społecznego i demoralizacji

11. Ocena ryzyka przemocy u młodzieży, narzędzia do oceny ryzyka przemocy u nieletnich (SAVRY, YLS/CMI)

12. Czynniki ochronne w kontekście oceny ryzyka przemocy u nieletnich, wybrane narzędzia do oceny czynników ochronnych (SAPROF-YV)

13. Profilaktyka nieprzystosowania społecznego  – rozpoznawanie wczesnych sygnałów zagrożenia, zasady konstruowania programów profilaktycznych

14. Terapia młodych osób wykazujących objawy nieprzystosowania społecznego – podstawy teoretyczne, metody i procedury


Ćwiczenia:
1. Postępowanie w sprawach nieletnich, status nieletniego w polskim prawodawstwie
2. Etiologia przestępczości nieletnich 
3. Zachowania ryzykowne i agresja młodzieży w kontekście zagrożenia nieprzystosowaniem społecznym
4. Profilaktyka nieprzystosowania społecznego, zasady konstruowania programów profilaktycznych
5. Terapia młodych osób wykazujących objawy nieprzystosowania społecznego – podstawy teoretyczne, metody i procedury

Wykład:
wykład informacyjny, wykład konwersatoryjny


Ćwiczenia:
metoda przypadków, analiza tekstu z dyskusją

Egzamin :
Końcowy egzamin pisemny w formie testowej z obecnymi pytaniami otwartymi


Inne Aktywność w czasie zajęć:
Ocena prezentacji przeprowadzonej na zajęciach oraz aktywności w ćwiczeniach przedmiotowych

Ocena końcowa składa się z ocen cząstkowych w następujących proporcjach: ocena z egzaminu końcowego – 80%, ocena z ćwiczeń - 20 %.
75% nieobecności na ćwiczeniach skutkuje brakiem zaliczenia przedmiotu; dozwolona jest jedna nieobecność na ćwiczeniach, pozostałe nieobecności wymagają zaliczenia w formie indywidualnych pytań sprawdzających w czasie konsultacji/dyżuru.

Podstawowa:
Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich z dn. 09.06.2022 r.
Ustawa o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów z dn. 18.09.2015 r.
Gierowski J.K., 2005, Czynniki ryzyka i opiniowanie przemocy u adolescentów, Farmakoterapia w psychiatrii i neurologii, 2, 113-129
Borecka-Biernat,D.(red.),2013,Zachowania agresywne dzieci i młodzieży,Warszawa, Engram/Difin
Wybrane teksty dotyczące problematyki nieprzystosowania społecznego, oceny ryzyka i przestępczości nieletnich omawiane na ćwiczeniach


Uzupełniająca:
Białecka-Pikul, M., 2011, Psychopatologia rozwojowa jako dziedzina badań nad rozwojem atypowym, Psychologia rozwojowa, 3, 15-25.
Groth, J., Andrałojć, M., 2014, Wczesne predyktory psychopatii – analiza stanu i kierunków badań psychopatii dzieci i młodzieży, Psychologia rozwojowa, 3, 23-36.
Sawicka, K.(red.), 1998, Socjoterapia, Warszawa, Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej
Pyżalski, J., 2012, Agresja elektroniczna i cyberbullying jako nowe ryzykowne zachowania młodzieży. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”
David-Ferdon, C. Feldman M.H., 2007, Electronic Media, Violence and Adolescents: An Emerging Public Health Problem, Journal of Adolescent Health, 41, S1-S5.