Opcja z zakresu: Filozofia religii

Wiedza
Student potrafi przedstawić zasady filozoficznej interpretacji tekstów religijnych
Powiązane efekty kierunkowe:
F1aK_W04
Metody weryfikacji:
Egzamin
Inne:Dyskusja na zajęciach.

Wiedza
Student zna i rozumie związki religii i kultury, potrafi wskazać na filozoficzne przesłanki zjawisk religijnych i kulturowych
Powiązane efekty kierunkowe:
F1aK_W05
Metody weryfikacji:
Egzamin
Inne:Dyskusja na zajęciach.

Wiedza
Student zna zagadnienia współczesnej filozofii chrześcijańskiej
Powiązane efekty kierunkowe:
F1aK_W10
Metody weryfikacji:
Egzamin
Inne:Dyskusja na zajęciach.

Umiejętności
Student potrafi wziąć udział w debacie na temat związków filozofii i religii, potrafi przedstawić uargumentowane stanowisko w tej tematyce
Powiązane efekty kierunkowe:
F1aK_U06
Metody weryfikacji:
Egzamin
Inne:Dyskusja na zajęciach.

Umiejętności
Student zna i rozumie potrzebę dostosowania sposobu argumentacji do wrażliwości, w szczególności wrażliwości religijnej rozmówców
Powiązane efekty kierunkowe:
F1aK_U11
Metody weryfikacji:
Egzamin
Inne:Dyskusja na zajęciach.

Kompetencje społeczne
Student rozumie znaczenie refleksji filozoficznej dla religii i wierzeń religijnych jako inspiracji poszukiwań filozoficznych
Powiązane efekty kierunkowe:
F1aK_K08
Metody weryfikacji:
Inne:Dyskusja na zajęciach.

Konwersatorium:
Główne cele oraz przedmiot zajęć

Zajęcia „Opcja z zakresu: Filozofia religii” służą konstrukcji aparatu pojęciowego filozofii religii poprzez analizę klasycznych tekstów filozofii, w których budowane jest filozoficzne rozumienie relacji bytowania człowieka względem pierwszeństwa ontycznego pierwszej i ostatecznej zasady rzeczywistości. Zajęcia służą zatem ustaleniu relacji pojęciowych między tym co cielesne, rozumne i intelektualne w człowieku oraz rozważeniu metafizycznych racji, dla których istota człowieka może być utożsamiana z tym, co tradycja nazywa duszą. Autorem, którego teksty zostaną poddane analizie na zajęciach w roku akademickim 2024/25, jest Plotyn. Przedmiotem lektury będą niedawno opublikowane tłumaczenie traktatu „O nieśmiertelności duszy’ (traktat 2, Enneada IV 7) oraz jeszcze nie publikowany przekład traktatu „O naturze, kontemplacji i jednym” (traktat 30, Enneada III 9). Na tle tego materiału zostaną rozważone obecne w tradycji i dyskutowane przez Plotyna stanowiska wobec nieśmiertelność duszy. Zadane będą także pytania o relację człowieka do ładu natury, o relację aspektu formalnego i racjonalnego tego ładu do pierwszej zasady i o możliwość naturalnego jej poznania przez byt, który stanowi cząstkę tego ładu.

Dodatkowe cele edukacyjne 

Poprzez wymóg lektury tekstów i moderowaną dyskusję prowadzący kształci umiejętność lektury analitycznej. Praca pisemna kształci syntetyczne i krytyczne podejście do studiowanych tekstów.

Wymagania wstępne

Ani program studiów, ani prowadzący nie stawiają studentom wymagań wstępnych innych aniżeli te, które można związać z zaliczeniem II roku studiów licencjackich na filozofii teoretycznej. Prowadzący zakłada jednak gotowość studentów do wspólnej lektury zadanych tekstów oraz uwagę na zajęciach, jako że materiał zajęć ze swej natury jest obfity i trudny.

Kalendarz spotkań i zadań 

Z. — Data — Sala — Treści — Zadania — Przedmiot zadania
1. — 2025-10-06 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O nieśmiertelności duszy 1 (r. 1–3) — —
2. — 2025-10-13 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O nieśmiertelności duszy 2 (r. 4–5) — —
3. — 2025-10-20 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O nieśmiertelności duszy 3 (r. 6–8) — —
4. — 2025-10-27 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O nieśmiertelności duszy 4 (r. 81–83) — —
5. — 2025-11-03 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O nieśmiertelności duszy 5 (r. 84–9) — —
6. — 2025-11-17 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O nieśmiertelności duszy 6 (r. 10–11) — —
7. — 2025-11-24 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O nieśmiertelności duszy 7 (r. 12–15) — —
8. — 2025-12-01 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O kontemplacji 1 (r. 1) — —
9. — 2025-12-08 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O kontemplacji 2 (r. 2–3) — —
10. — 2025-12-15 — B302 — Dyskusja na temat tematów i planów proponowanych prac zaliczeniowych — T — Wstępne sformułowanie tematu pracy zaliczeniowej
11. — 2025-12-22 — ZDAL. — Wspólna lektura i komentarz O kontemplacji 3 (r.4–5) — —
12. — 2026-01-05 — ZDAL. — Wspólna lektura i komentarz O kontemplacji 4 (r. 6–7) — —
13. — 2026-01-12 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O kontemplacji 5 (r. 8–9) — E — Złożenie pracy zaliczeniowej
14. — 2026-01-19 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O kontemplacji 6 (r. 10) — —
15. — 2026-01-26 — B302 — Wspólna lektura i komentarz O kontemplacji 7 (r. 11) — —

Konwersatorium:
Zajęcia prowadzone są metodą łączącą lekturę tekstu źródłowego, komentarz przez prowadzącego i dyskusję nad tekstem. Podczas zajęć studenci otrzymują objaśnienia terminów użytych w tekście źródłowym, w tym w tekście oryginalnym, zadają pytania i odpowiadają na pytania, formułują hipotezy interpretacyjne, rekonstruują poglądy omawianego autora i definiują kluczowe pojęcia. Praca ta znajduje następnie odzwierciedlenie w pisemnej analizie w eseju zaliczeniowym, którego wymogi są opisane szczegółowo w następnej sekcji sylabusa.

Egzamin :
(2) Esej

(a) Temat eseju
W dniu oznaczonym w Kalendarzu spotkań i zadań literą T studenci omawiają problemy napotkane w tekstach Plotyna i formułują te problemy w postaci tematów swoich prac zaliczeniowych. Przed następnymi zajęciami tematy te muszą zostać przesłane prowadzonemu do aprobaty. Za wykonanie tego zadania przysługuje ocena „zaliczone,” stanowiąca 5% ostatecznej oceny za zajęcia. 

(b) Wykonanie eseju
W dniu oznaczonym w kalendarzu zajęć literą E studenci składają esej. Esej stanowi własną analizę wybranego problemu ujawniającego się w dziele Plotyna. Esej nie stanowi jedynie raportu z lektury. Student winien ukazać w sposób syntetyczny to, co uznaje za główne punkty tezy, jaką odnajduje w studiowanym tekście oraz zrekonstruować argumentację za tą tezą. Student może także poddać ową tezę swojej uzasadnionej krytyce.

W związku z tym ocenie podlega nie tylko treść pracy, ale i strona argumentacyjna oraz formalna pracy. Kryteria oceny pracy przedstawia Tabela 1. Praca pisemna nie powinna przekraczać 5 stron A4 (12500 znaków). Dłuższe prace uzyskają niższą ocenę za strukturę tekstu. Praca winna być przekazana prowadzącemu za pomocą platformy Moodle.

(c) Materiał przedstawiony w pracy pisemnej stanowi podstawę prezentacji na egzaminie. Ostateczna ocena jest wystawiana podczas tej prezentacji: ocena wstępna może zostać zmodyfikowana, a praca wspólnie poprawiona.

Tabela 1:

Rubryki oceny pracy zaliczeniowej — 100%

Element

Treść

Adekwatność prezentacji przedmiotu — 30%

Sprawność i poprawność argumentacji

–odejmowane będzie po 2–4% za każdy akapit, który nie służy przedstawieniu omawianego przedmiotu lub nie prowadzi do tezy autora pracy — 30%

Forma

Jasność języka

–odjęte będzie 0,5–2% za każde niejasne zdanie — 10%

Gramatyka

–odjęte będzie 0,5–2% za każdy błąd gramatyczny — 10%

Struktura

–pełne 10% zyska praca o czytelnej strukturze — 10%

Obrona ustna i ocena pracy pisemnej na egzaminie  — 10%

Plagiaryzm – punkty ujemne —  <0%

 


Inne Dyskusja na zajęciach.:
(1) Uczestnictwo

Uczestnictwo w zajęciach oceniane jest w dwóch głównych pod-kategoriach: uważna obecność i praca na zajęciach oraz aktywność na zajęciach.

(a) Obecność i praca na zajęciach
Na każdych zajęciach prowadzący sprawdza obecność i wystawia cząstkę oceny za uczestnictwo płynącą z faktu uważnej obecności i pracy na zajęciach, w skali “Nb: Nieobecna/y (0%), BSp: Bardzo spóźniona/y (25%), Pol: Obecność połowiczna (50%), LSp: Lekko spóźniona/y (75%), Ob: Obecna/y (100%)”. Na koniec semestru wyniki są uśredniane.

(b) Aktywność
Na końcu każdych zajęć prowadzący przyznaje cząstkę oceny uczestnictwa na zajęciach związaną z aktywnością studentów. Ocena za każde zajęcia wystawiana jest w skali 1 do 100%. W wyjątkowych przypadkach prowadzący może dać więcej niż 100% za aktywność. Na koniec semestru wyniki są uśredniane.

Ocena końcowa

Wynik ostateczny, przesądzający o zaliczeniu bądź niezaliczeniu przedmiotu i o uzyskanej ocenie, obliczany jest w ten sposób, że wynik procentowy uzyskany za każdą z kategorii zadań z zadań mnożony jest przez jej wagę. Wagi procentowe poszczególnych składników oceny przedstawione są w Tabeli 2. Następnie rezultaty są sumowane. Podobnie są obliczane wyniki za każdą kategorię, z wyjątkiem egzamin: tu decyduje wynik najwyższy. Ostateczny wynik procentowy jest przekładany na stopień według Tabeli 3. Prowadzący zastrzega sobie prawo niewielkiej korekty wyniku procentowego, zwłaszcza na korzyść studenta.

Oceny liczone są automatycznie. Do oceny ostatecznej liczą się zatem wyniki procentowe, a nie uzyskane stopnie. Prowadzący nie wyciąga średniej ze stopni!

Dyscyplina pracy

Wykorzystanie tzw. sztucznej inteligencji 

Powszechnie dostępne są obecnie systemy zwane dla celów reklamowych „sztuczną inteligencją”. Nazwa ta, choć błędna, stała się jest tak powszechnie przyjęta, że figuruje ona w regulacjach dotyczących stosowania narzędzi opartych na dużych modelach językowych, którymi są zwłaszcza wstępnie przeszkolone transformery generatywne (ang. „generative pre-trained transformer”, „GPT”). „Wytyczne dotyczące odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji (SI) w procesie kształcenia w UIK” w części zatytułowanej „Aksjologiczne ryzyka stosowania SI” jako pierwsze dwa wymieniają zagrożenia „nadmiernej zależności technologicznej” oraz „nierzetelności («halucynacje SI»)”. W związku z tym wyjaśniam PT studentom, że:

1. Zależność technologiczna, polegająca na „osłabi[eniu] zdolnoś[ci] do rozwoju samodzielnego i krytycznego myślenia” wynika stąd, że w/w systemy nie posiadają inteligencji. W przeciwieństwie do człowieka i zwierząt, nie posiadają one narzędzi oceny przekazanej informacji, w postaci zmysłów oraz umysłu, w którym dokonuje się poznanie poprzez rozpoznanie regularności, form, kształtów, relacji istniejących pomiędzy tym, co zostało postrzeżone. Systemy te imitują inteligencję generując najbardziej typowy tekst, jaki powinien się pojawić jako następstwo tekstu, który został do systemu przekazany. Oparcie się na odpowiedziach generowanych przez SI stanowi rezygnację z posługiwania się jakąkolwiek inteligencją.


2. Aby uniknąć identyczności każdej odpowiedzi, systemy te wprowadzają czynnik losowy do generowanych tekstów. Innymi słowy, każda odpowiedź wygenerowana przez system SI jest mniejszą lub większą „halucynacją”, choć nazwy tej jesteśmy gotowi użyć dopiero, gdy dzięki naszej naturalnej i prawdziwej inteligencji widzimy, że odpowiedź wygenerowana przez SI jest jawnie fałszywa. De facto każda odpowiedź AI jest w jakimś stopniu odejściem od wzorów, na jakich system został wytrenowany. Fałsz i tzw. „halucynacja” są zatem podstawową cechą konstrukcyjną obecnych systemów SI. (W języku programistów, „this is a feature, not a bug”).

Dziennik elektroniczny

Prowadzący korzysta w komunikacji ze studentami oraz przy wystawianiu ocen z systemu e-learningu moodle, dostępnego pod adresem 

moodle.ignatianum.edu.pl 

‣Stopnie są wystawiane wyłącznie na platformie elektronicznej Moodle.

‣Temat oraz Praca pisemna powinna być dostarczona elektronicznie przez Moodle.

Znajomość syllabusa

Na pierwszych zajęciach P.T. studenci zapoznają się z syllabusem, który jest także zamieszczony na stronach kursu w Moodle. Prowadzący zakłada, że studenci syllabus od tego momentu znają, nie przypomina zatem o terminach i wymaganych zadaniach.

Uczciwość akademicka

Prowadzący nie toleruje oszustwa akademickiego. Wszystkie wykryte przypadki plagiatu będą raportowane Komisji Dyscyplinarnej.

Tabela 2:

Skala procentowa —  — Suma

Zadanie — Kod — 100,00%

Sformułowanie tematu eseju — T — 5,0%

Esej — E — 65,0%

Uczestnictwo, w tym — U — 30,0%

Obecność i praca — O — 10,0%

Aktywność — A — 20,0%

Tabela 3:

Próg — Stopień

< 60% — 2

60% — 3

73% — 3+

80% — 4

87% — 4+

95% — 5

Podstawowa:
Teksty lektur dostępne na module Moodle.

Plotyn, O nieśmiertelności duszy (traktat 2, Enneada IV 7), tłum. zbiorowe, red. Marcin Podbielski, Wydawnictwo Naukowe Ignatianum 2023 (plik PDF).

Plotyn, O naturze, kontemplacji i jednym (traktat 30, Enneada III 9) tłum. Marcin Podbielski (wersja przygotowywana do druku, plik PDF).


Uzupełniająca:
Gerson Lloyd P., Plotinus, „The Arguments of the Philosophers”, Routledge, London/New York, 1994.

Gerson Lloyd P. (red.), The Cambridge Companion to Plotinus, Cambridge University Press, Cambridge; New York, 1996.

Hadot Pierre, Plotin ou la simplicité du regard, „Coll. La recherche de l’absolu”, Plon, Paris 1963.

Hadot Pierre, Plotyn albo prostota spojrzenia, tłum. Patrycja Bobowska-Nastarzewska, red. Zbigniew Nerczuk, „Fundamenta: Studia z historii filozofii”, Antyk – Marek Derewiecki, Kęty, 2004.

O''Meara Dominic J., Plotinus: An introduction to the Enneads, Clarendon Press, Oxford, 1995.